Torpè afestat sa Die de sa Sardigna

 Su cussìgiu regionale de sa Sardigna, cun una lege de su 1993, at istituidu ‘Sa Die de sa Sardigna’, una die intrea dedicada a s’identitate sarda. Issa afestat sa memòria colletiva de unu pòpulu chi, su 28 de abrile de su 1794, si fiat pesadu contra a sos abusos de su podere piemontesu, reclamende diritos, dignidade, autonomia e giustìtzia. No est petzi una ricurrèntzia istòrica: in custa die sa Sardigna reconnoschet a issa matessi che a una comunidade viva, capatza de custoire s'identidade pròpia e, a su matessi tempus, de l'annoare. Sa Die diventat gasi un'invitu a torrare a lèghere su passadu pro cumprèndere su presente, a agatare in sos gestos, in sos sìmbulos e in sas narratziones de eris sas raighinas chi galu oe sustentant sa cultura nostra.

In custu sentidu est su filu chi ligat sa Die a sa manifestatzione ammanitzada dae su sòtziu “Cavalieris e Paristorias” in Torpè. Sas presentadas de sas caratzas traditzionales de Torpè, de s'òpera “Pretas” de Antonio Marras, de sos contos populares torpinos e sa mùsica e su  ballu sardu sunt duncas in tinu cun sa Die: cadauna rapresentat sa continuidade profunda tra memòria e creatividade, intre traditzione e interpretatzione cuntemporànea, cadauna rapresentat una parte de identidade sarda. 

Sas caratzas, cun sa fortza arcàica issoro, torrant a ammentare un'immaginàriu rituale chi afundat in sas raighinas mediterràneas de s'ìsula: figuras liminales, guardianas de un'ischire antigu chi faeddat de comunidade, de tziclos istajonales, de relatziones tra s'umanu e s'agreste. A las presentare in ocasione de sa Die est a reconnòschere chi s'identidade sarda no est unu cuntzetu astratu, ma unu patrimòniu incragnatu in sos corpos, in sos gestos, in sos materiales e in sas istòrias tramandadas.

A sa matessi manera, “Pretas” de Marras torrat a lèghere sa matèria – sa pedra, sìmbulu de primore de sa Sardigna – trasformende·la in limbàgiu literàriu, narrativu, poèticu e visivu. S'òpera arresonat cun sa memòria minerale de s'ìsula e cun sa capatzidade sua de aguantare, mudare, contare. Est una faina artìstica chi s'insertat in manera perfeta in s'ispìritu de sa Die: un'atu de riapropriatzione culturale chi non si lìmitat a cunservare, ma torrat a interpretare su mundu chi b’amos a inghìriu e chi nos ant lassadu; e in prus aberit àteras miradas.

Gai matessi sos contos traditzionales de Torpè, cun sas figuras misteriosas issoro, sas metamòrfosis, sas timòrias e sas isperas de sa comunidade, rapresentant unu àteru tassellu de custu mosàicu identitàriu islacanadu. Contare custas istòrias cheret nàrrere a dare boghe a unu patrimòniu immateriale chi at modelladu pro generatziones sa manera de bìdere, cumprèndere e sentire su mundu, de annestrare, de trasmìtere valores.

In fines, sa mùsica e su ballu sardu cumpletant su cuadru: sunt sa forma prus lestra e cumpartzida de apartenèntzia. In su ritmu de su sonete, in su passu de su ballu tundu, in sa coralidade de su cantu a tenore si manifestat sa fortza de unu pòpulu chi tzèlebrat a isse matessi pro mèdiu de sa partetzipatzione, de sa comunidade, de su gosu de su movimentu, de sa festa e de s’alligria.

Sa Die, duncas, no est petzi una data: est unu ponte chi giuat a unire totu custas espressiones, una die chi giuat a  sa Sardigna a reconnòschere a issa matessi in sas diferentes boghes, caras e visiones  suas,  oferende·las a su tempus benidore e a sas levas noas.