Novas, contos e cuentos

Lìtera aberta a sos comitados, a sas levas e a sos assòtzios de sas biddas de su territòriu Comitados , levas , assòtzios e tzitadinos de s’ Unione de sos Comunes de su Monte Arvu . Totu sas bortas chi organizamus una festa o un’apuntamentu culturale, non semus petzi creende momentos cumpartzidos: semus dende boghe a sas raighinas nostras . E cale boghe est prus autèntica de sa limba nostra ? Su sardu retumbat in sas pratzas e in sos pensamentos nostros , ma cando tocat a lu pònnere iscritu in una locandina , in unu manifestu , in unu programma o in unu post social , carchi duda podet nàschere .   Comente si iscriet custa paràula? Cando est chi bi cheret s’atzentu? Custa cunsonante dòpia cheret o mancu? Comente rispetare paris sa faeddada de sa bidda e sas règulas generales de iscritura? Cale forma sintàtica est mègius? Est fintzas pro custu chi b’est s’Ufìtziu de sa limba sarda, ativu in sa sede de s’Unione de sos Comunes de su Monte Arvu, in Thiniscole , e cun cumpetèntzias fin...

Amus giutu sa limba “illi lóchi di la ‘jenti”, comente at naradu sa divulgadora gadduresa Mari Mameda su primu sero de “Sa Pratha ‘e sa limba”. In cue etotu su linguista Roberto Bolognesi at agiuntu chi sa limba nde l’amus “bogada dae su gheto”. E b’at chie comente su Prof. Augusto Secchi at faeddadu de “sèmene rivolutzionàriu”. Bi la diamus pòdere sighire cun sas paràulas galanas de totu sos àteros chi ant descritu a coro in manu custa initziativa chi comente Ufìtziu de sa limba sarda amus aprontadu in Thiniscole in pare cun s’assòtziu Istellas Events e cun sa Pro Loco. Ma est a la fàghere tropu longa. Fintzas ca sa pratza fiat prena onni sero (calicunu in mancu su primu) e in medas ant pòdidu manifestare su pensu issoro pro custa idea. Un’idea mìnima, si bi pensamus. Ma chi at funtzionadu. Sa comunidade, pighende·bi parte, at pensadu bene de si torrare a apropiare de duas cosas chi sunt parte de issa etotu: sa pratha e sa limba. Est duncas gràtzias a totu custa gente chi amus pòdidu ...

Dae su 31 de austu a su 4 de cabudanni chimbe azòvios informales in Pratha ‘e Marcatu pro nde promòvere s’impreu orale THINISCOLE - Sa limba sarda si torrat a pigare su logu naturale suo in su coro de sa tzitade de sa pompia. Dae su 31 de austu a su 4 de cabudanni , onni die a parte de sero dae sas 9 , sa Pratha ‘e Marcatu diventat "Sa Pratha 'e sa Limba" : chimbe azòvios dedicados a sa pràtica de sa comunicatzione in limba sarda.  Sa faina naschet pro more de sa collaboratzione sinèrgica intre s’ Ufìtziu de sa limba sarda de s’Unione de sos Comunes de su Monte Arvu , s'assòtziu turìsticu Pro Loco Siniscola e s'assòtziu de promotzione sotziale Istellas Events . Sa punna printzipale de su progetu est sa de afortire sa trasmissione orale de sa limba pro mèdiu de su cunfrontu ispontàneu e informale , torrende·la a sos logos naturales suos, chi meda prus de oe fiant sede de azòviu e de iscàmbiu comunitàriu.  Sos apuntamentos, unu pro cada sero, s’ant a presentare i...

A pustis de sa bella resèssida de su primu mòdulu de alfabetizatzione ortogràfica, ue amus istèrridu sos primos passos intre règulas generales de iscritura e pronùntzias, s’Ufìtziu de sa limba sarda de s’Unione de sos Comunes de su Monte Arvu est aberende sas iscritziones pro su segundu livellu: su cursu intermèdiu. Si in su primu percursu amus postu sas bases pro iscrìere in forma curreta e cussente, custu tziclu nou de atòbios online nos at a permìtere de nch’intrare a intro de s’istrutura e de sa richesa espressiva de su sardu . Ite imparamus in custu cursu? Su programma est pro chie cheret manigiare sa limba sua cun seguresa, dae s’iscritura ortogràfica a una cumpetèntzia grammaticale e lessicale prus manna. Custu est chi amus a aprofundire Lèssicu e terminologia : pro fàghere crèschere su vocabulàriu nostru e pro impreare sos tèrmines prus dèghidos in cuntestos modernos e fitianos. Nùmenes, gènere e nùmeru : sas règulas e sas particularidades de sa flessione de sos sustantivos. A...

Amus dadu lughe a su primu nùmeru de ‘Su Monte Arvu’, su gazetinu de custu Ufìtziu de sa limba sarda. Su giornaleddu, indiritzadu a sas 9 comunidades de custa Unione de comunes, naschet cun sa punna de promòvere su sardu die cun die torrende·li sa dignidade chi meresset. Lu podes iscarrigare in pdf dae inoghe https://drive.google.com/file/d/1xiwMcYo6cj9Yr0S7mJZHdRtjGquBgLwa/view?usp=sharing . Faghe·ti·nde imprentare carchi còpia (una pro te e calicuna pro la donare a chie cheres) in tipografia o in copisteria in su formadu de 4 pàginas in unu fògiu A3. Ti torramus gràtzias pro s’atentzione.

S'Unione de sos Comunes de su Monte Arvu at publicadu su calendàriu ufitziale de sos collòchios de seletzione relativos a su bandu pro sa seletzione de operadores voluntàrios de impreare in sos progetos de Servìtziu tzivile universale. S'avisu interessat sos candidados de sos progetos denominados "RA.DI.C.I. - Racconti di Comunità Identitarie", "Orme leggere sui sentieri inclusivi", "Tra le pagine, le persone" e "Culturanima". Sas proas seletivas sunt in presèntzia sa die de lunis su 22 de làmpadas, comintzende dae sas 9 de mangianu in Thiniscole, in sa sede de s'Unione de sos Comunes de su Monte Arvu in carrera de Isalle snc (intrende dae carrera de Flumendosa). Sos voluntàrios cheret chi si presentent a s’ora issoro, istabilida cunforma a su còdighe de sa sede e a su nùmeru pròpiu de riferimentu de sa dimanda. Est de importu mannu a s’ammentare chi sa publicatzione de su calendàriu tenet valore de notìfica e chi s’ausèntzia sena mot...

Cun sa lòmpida de s'istajone istiale, su Comune de Thiniscole introduit una novidade pro sa gestione de su decoru urbanu e de sa viabilidade tzitadina. Dae su 1 de làmpadas e finas a su 30 de cabudanni, b’at oràrios noos pro s’espositzione de sa regorta diferentziada in contu de utèntzias non domèsticas. Cunforma a sas dispositziones noas, sos titulares de ristorantes, tzilleris e atividades cummertziales devent providire a su cunferimentu de sas fratziones de ùmidu, pabiru e plàstica petzi cando sunt serrende e, in cada manera, intro e non prus a tardu de sas 2 de note. Unu sèbereu chi, narant dae s’amministratzione e dae sos Servìtzios de igiene urbana, tenet una punna dòpia. A un’ala si cheret minimare sa pressione in su tràficu veiculare a de die, reduende s'interferèntzia de sos mezos in sas carreras prus traficadas. A s’àtera sa punna printzipale est sa de garantire su cunfortu màssimu a sos residentes e a sos turistas evitende discumbènios e istorbos visivos e olfativos....

Sa cramada eletorale de su 7 e e de s’8 de làmpadas at interessadu bator biddas de s'Unione de sos Comunes de su Monte Arvu cun novidades e duas cunfirmas. Sa novidade prus manna bi l’amus in Lodè, in ue b’at àpidu unu terremotu polìticu. Sa sìndiga uscente Antonella Canu, chi su 2020 nche l’aiant sètzida a pustis de una cursa in solitària, at pèrdidu contra a Gino Franco Ruiu chi at intertzetadu su disìgiu de cambiamentu de sa comunidade conchistende 675 preferèntzias, su 68,81% de sos votos. Canu s’est firmada a su 31,19% (306 votos). Custu “ribaltone” s’est acumpridu in unu cuntestu partetzipativu minimadu, cun s’afluèntzia falada dae su 62,53% de ses annos a como a su 59,84% de custu giru. A s’imbesse sos resurtados de Osidde: fintzas como b’at àpidu una lista ebbia e sa cosa at permìtidu sa cunfirma de su sìndigu uscente Antonio Serafino Doneddu, premiadu fintzas dae un’afluèntzia prus arta de sa borta colada: dae su 66,85% a su 68,48%. In Pasada sa frammentatzione polìtica a...

Unu logu amparadu ue est possìbile a abèrrere su libru de sas dudas e de sas timòrias (cumpartzende·las cun àtere in pare cun sas passiones) sena timire giudìtziu angenu perunu. Est cun custu ispìritu chi su Tzentru pro sa famìlia, in intro de su Plus de Thiniscole, est presentende su progetu “Non siamo soli”, unu tziclu de grupos de iscurtu e de cumpartzimenta pensadu pro sos pitzocos dae sos 14 a sos 17 annos e chi comintzat a metade de mese. S’idea naschet cun sa punna de dare sas mègius rispostas a sos bisòngios registrados in su territòriu, intertzetende sa sensatzione de isulamentu, sas timidesas o sas malecumpresas familiares chi sos giòvanos, a bortas, connoschent in sa fase de sa crèschida issoro. S'isportellu oferit un'ispàtziu seguru e istruturadu pro istimulare unu mègius connoschimentu de cada unu, pro imparare a gestire sos sentidos e pro chi cada partetzipante si sentat acòllidu e cumpresu. Bases de cada addòbiu ant a èssere su rispetu retzìprocu, s'iscurtu e...

Chenàbura colada, sa sala de sa fundatzione Farris-Tedde at ospitadu unu cunfrontu carcu de passione intelletuale e de connoschèntzias fungudas in ocasione de sa presentada de su libru de Andrea Locci, "L’illusione della tradizione", imprentadu dae Iskra. A s’initziativa, organizada dae s’Universidade de sa de Tres edades de Thiniscole e moderada cun pretzisione dae Angelo Canu de su servìtziu Cultura de custa Unione de Comunes, b’ant pigadu parte s’autore e sa chircadora Noémie Podda, intrados cun garbu in sas tramas articuladas chi definint oe su patrimòniu populare de s’ìsula. Su criu de su libru de Locci nch’est in cussa làcana fine-fine ma detzisiva: sa chi partzit s’eredade populare autèntica dae sos contos cosidos dae pagu a inghìriu de sos bisòngios de identidade polìtica o, peus, de mercadu turìsticu. Sighende una caminera istòricu-teòrica, s’autore at pòdidu nàrrere comente sa paràula “traditzione” est prus de un borta unu cuntenidore ambìguu. Mentovende sos traball...

THINISCOLE - Su 23 de maju, in sos locales de s’ex Poa de carrera de Verdi, b’at un’apuntamentu polisportivu ispetziale: s’Istellas sport challenge, unu torneu aprontadu dae s’assòtziu Istella Events. Custa iscuadra de giòvanos under 20, ghiada cun entusiasmu mannu dae sos pitzocos Antonio Amabile, Mattia Taberlet, Daniele Murgia, Giovanni Piras e Giorgio Pusceddu, dat galu cunfirma de comente sa Generatzione Z, medas bortas minispretziada, potzat èssere motore de agregatzione comunitària e de disaogu positivu pro unu territòriu intreu. Su programma de sa manifestazione presentat una non-stop de adrenalina e de cumpetitzione sana. Sos disafios comintzant a sas 5 de borta de die cun su torneu de basket duos contra a duos "Chi segna regna", sighende·bi·la a sas 7 cun su badminton dòpiu firmadu "I più forti volano". Sa manifestatzione sighit a sas 9 cun su torneu sìngulu de ping-pong "Colpo su colpo" e cun s’"Arena dei Gladiatori”, match esplosivos de b...

A pustis de sa resessida manna de s’annu coladu, cun sa bidda baroniesa in festa su fine de chida de sa Purussima, sa Pro Loco de Thiniscole est in motu pro dare torra ondras a unu de sos iscusòrgios suos prus pretziosos. Sa màchina organizativa de "Prentziande sa Pompìa", sa kermesse culturale e enogastronòmica dedicada a s’agrùmene locale tìpicu e raru, s'est duncas ativada pro sa segunda editzione chi est giai programmada pro su 19 e su 20 de nadale. S'obietivu est su repìtere e de megiorare sos resurtados de s'esòrdiu, consolidende un'eventu chi si cheret presentare comente unu puntu de riferimentu pro sa valorizatzione de su territòriu, de sas traditziones identitàrias e de sa comunidade locale. Pro totu custu sa Pro Loco at programmadu unu primu atòbiu su 21 de maju a sas 7 de sero in sa Domo de su Parcu de carrera de Piemonte. Sa punna est sa de pònnere in parte sos protagonistas de su tessutu sotziale e produtivu in forma corale e partetzipativa. Sa cr...

S'assòtziu “Dialoghi con l’autore” sighit su caminu suo in sa literadura cuntemporànea cun un'atòbiu nou in Thiniscole. Lunis su 25 de maju, a sas 7 de sero, sa biblioteca comunale “Grazia Deledda” de carrera de Roma at a ospitare s'iscritore Ciriaco Offeddu pro sa presentada de su romanzu nou suo “Angelina”, imprentadu dae sos de Bompiani. S'eventu cumbinat cun su comintzu de una collaboratzione noa cun s'assòtziu Istellas Events cun punnas de trasformare sos libros in ocasiones de àtòbiu, de meledu e de partetzipatzione ativa in su territòriu. A pustis de sa resèssida de “Istella mea”, Offeddu torrat a esplorare s'universu feminile ispinghende·si galu prus a fundu in s'indàgine chi pertocat su raportu intre tràuma, memòria e identidade. Ambientadu tra sa Sardigna de su pustisgherra e s'Itàlia cuntemporànea, “Angelina” est unu romanzu a duas boghes, commovente e umanu a fundu. Protagonistas sunt Assunta e sa fìgia Angelina. Assunta est una pitzinna chi,...

  Su cussìgiu regionale de sa Sardigna, cun una lege de su 1993, at istituidu ‘Sa Die de sa Sardigna’, una die intrea dedicada a s’identitate sarda. Issa afestat sa memòria colletiva de unu pòpulu chi, su 28 de abrile de su 1794, si fiat pesadu contra a sos abusos de su podere piemontesu, reclamende diritos, dignidade, autonomia e giustìtzia. No est petzi una ricurrèntzia istòrica: in custa die sa Sardigna reconnoschet a issa matessi che a una comunidade viva, capatza de custoire s'identidade pròpia e, a su matessi tempus, de l'annoare. Sa Die diventat gasi un'invitu a torrare a lèghere su passadu pro cumprèndere su presente, a agatare in sos gestos, in sos sìmbulos e in sas narratziones de eris sas raighinas chi galu oe sustentant sa cultura nostra. In custu sentidu est su filu chi ligat sa Die a sa manifestatzione ammanitzada dae su sòtziu “Cavalieris e Paristorias” in Torpè. Sas presentadas de sas caratzas traditzionales de Torpè, de s'òpera “Pretas” de Antonio Marra...

Su 27 de abrile de su 2026, a otantanoe annos dae sa morte de Antoni Gramsci, su pensamentu de su rivolutzionàriu de Abas est prus biu chi non mai, capatze de interrogare sas contradditziones de su presente nostru. Gramsci non fiat petzi unu polìticu cumpridu, ma fintzas un’osservadore atentu de sa chistione linguìstica. Pro issu su sardu non fiat unu dialetu segundàriu, ma sa limba profunda de sa terra sua. Si Gramsci aeret bìnchidu sa batalla sua forsis dìamus àere connotu un’àtera istòria pro sa limba sarda. Sos cumpàngios suos in sa Rùssia soviètica, a pustis de sa rivolutzione de su 1917, aiant dadu vida a sa polìtica de sa korenizacija, est a nàrrere sa rivitalizatzione e s’impreu ufitziale de sas limbas de minorias sutammìtidas dae su tzentralismu zarista russu. A banda sas evoluztiones de sas acontèssidas istòricas de su sèculu coladu (e si Gramsci aeret bìnchidu, oe prus de unu nde diat faeddare male), s’eredidade sua nos narat chi non b’at ematzipatzione polìtica sena unu rec...

Cras est su 28 abrile. Sa Die de sa Sardigna. In Cussìgiu regionale amus a assìstere a su matessi copione: parlatas istitutzionales rituales e formatadas e, si tenimus agigu de sorte bona, pagas paràulas in sardu a concruos de arresonu dae parte de chie, sas àteras dies de s'annu comùnicat petzi in italianu. In programma non b’est s'esecutzione de su Va’ Pensiero de Verdi (cosa chi ant fatu s’annu coladu e chi cun sa giagarada de sos piemontesos de su 1794 bi deghet comente una fita de ananas in intro de una seada). Ma est àteru chi cherimus nàrrere sustentende chi tocat a cambiare mùsica. Una vacàntzia bòida Ca cras, che a semper da cando b’est, tzelebramus sa "festa natzionale de su pòpulu sardu" serrende sas iscolas. Che chi sos antepassados nostros, cando chi fiant dispatzende·nche a sos funtzionàrios sabàudose de Castello, esserent gherrende pro intregare a sos pitzocos de unu cras una die de sonnu arretradu, una nadada in mare o unu brincu a su sartu in chirca d...

Si fiais pensende chi su Repertòriu grafemàticu sardu podiat èssere sa solutzione pro nche brincare sa cuntierra in contu de Limba sarda comuna, sa nova de custas oras est chi fintzas custu repertòriu est oramai superadu. Cun una delìbera aprovada a de note, sa Giunta at istabilidu chi a s’elencu de sos grafemas tocat de b’annànghere sos de s’alfabetu ogàmicu de su sardu antigu. Ma sa nova no est petzi custa. Sa Regione at fintzas istantziadu 2 milliones de èuros pro agiornare sa cartellonìstica istradale de sos tzentros abitados. Dae como in susu su nùmene de sas biddas e de sas tzitades no at a èssere petzi in italianu e in sa variante locale: intro de su 29 de freàrgiu de annoas sos Comunes b’ant a dèvere pònnere fintza su nùmene in sardu antigu impreende sos caràteres liniares ogàmicos. Sa chistione pariant serrende·la giai a sero, ma s’allega est durata fintzas a note-note ca petzi a concruos ant disinnadu de no impreare - pro s’iscritura in sardu antigu - sos cartellos chi conno...

B'at unu logu in Thiniscole ue su tempus paret currende prus a bellu pro permìtere a su pensamentu de cùrrere prus lestru: est sa Biblioteca comunale "Grazia Deledda", su coro tzitadinu de su sistema bibliotecàriu urbanu. No est unu depòsitu de libros ebbia, ma unu presìdiu sotziale essentziale, un'ispàtziu ue sa comunidade s'agatat pro crèschere, pro istudiare e pro si cunfrontare. Est inoghe chi òperant sas bibliotecàrias, figuras de primore chi, cun cumpetèntzia e aficu fitianu, frunint sas rispostas giustas a sos bisòngios de cada letore, trasformende cada rechesta in un'oportunidade de iscoberta. Pro chi custu servìtziu siat galu prus a curtzu a sos tzitadinos, como chi est intrada s’ora legale, dae lunis su 30 de martzu sa vida culturale de sa tzitade at a sighire unu ritmu nou. In sa sede printzipale de Thiniscole sas ghennas s'aberint cada mangianu, dae su lunis a sa chenàbura, dae sas 9 a sas duas, oferende - in prus de su servìtziu de prèstidu -...

Su caminu conca a sa valorizatzione prena de su sardu lompet a traguardos noos. Cun gosu prus chi non mannu, s’isportellu linguìsticu de s'Unione de sos Comunes de su Monte Arvu annùntziat chi tres corsistas ant coladu  - in s’Universidade de Tàtari - sas proas iscritas e orales pro sa tzertificatzione linguìstica regionale de livellu B2. Custu traguardu est su resurtadu de s’aficu issoro (b’at de lis torrare gràtzias mannas a Cosimo, a Franca e a Teresa) e de sa calidade de sos cursos ativados gràtzias a sos bandos TuLiS (LR 22/2018). In unu panorama ue mancant percursos ispetzìficos e calibrados conca a sos livellos de su QCER (su cuadru de riferimentu europeu pro sas limbas), custos cursos ant dimustradu chi una formatzione bene progetada e bene acumprida podet fàghere sa diferèntzia. Sos dischentes, cun custos cursos, ant achiridu sas cumpetèntzias pro colare sas proas de iscurtu e cumprensione de testos orales cumprensione e anàlisi crìtica de testos iscritos padronà...

Su progetu Amparu est comintzadu s’11 de nadale, pròpiu in una bidda de s’Unione de sos Comunes de su Monte Arvu. Su die, in Lodè , ant fatu unu laboratòriu iscolàsticu in sas mèdias. Sos pitzocos, ghiados dae s’esperta Enedina Pau , ant pòdidu assìstere a una letzione de mùsica e de cultura de sa Sardigna. Una letzione particulare, sende chi sos òspites printzipales fiant sos cantores de su tenore Sant’Antoni , cun sas boghes issoro e cun sas armonias de sa poesia cantada. Como custa caminera bi la sighint mèrcuris su 18 in Bitzi , semper in sas mèdias, in pare cun su tenore Romanzesu e s’etnomusicòlogu Bustianu Pilosu . S’iscummissa est manna: movende dae su mundu de s’iscola, custa initziativa est favorende sa crèschida pari-pari intre istrutzione e territòriu, aberende sas ghennas de sos istitutos a sa cultura poètica e musicale de sa comunidade e a sa limba sarda. Ma sa de s’iscola no est s’ùnica lìnia de interventu de custu progetu finantziadu dae sa Regione Sardegna (L.R. 12/...