Novas, contos e cuentos

Serramus como cun sa publicatzione de unu traballu de s'Uls Monte Arvu in contu de limba sarda e IA. Inoghe sa prima , sa segunda e sa de tres partes IV. Visiones benidoras. Una limba bia ca est ùtile Su tempus benidore de sa limba sarda in s'era de s'intelligèntzia artifitziale non pertocat petzi sa subravivèntzia de unu còdighe comunicativu, ma sa capatzidade nostra de istare in sa modernidade sena nde pèrdere s'ànima. S'alternativa no est intre "traditzione" e "innovatzione", ma intre estintzione muda e presèntzia ativa. Su sardu cras non devet èssere una limba difesa cun nostalgia, ma una limba seberada cada die ca est capatze de ofèrrere solutziones, significados e bellesa in su mundu iper-connessu. Sa biodiversidade de sos datos: unu valore globale B’at unu cuntzetu chi est oramai tzentrale in sas dibatas èticas in contu de IA: sa biodiversidade de sos datos. Pròpiu comente un'ecosistema naturale est prus resistente cando est ricu de d...

Sighimus cun sa publicatzione de unu traballu de s'Uls Monte Arvu in contu de limba sarda e IA. Inoghe sa prima e sa segunda parte III. Casos de impreu e aplicatziones pràticas S’intelligèntzia artifitziale non giuat a "cunservare" ebbia sa limba, che chi issa esseret unu repertu in formalina, ma a nde fàghere un’istrumentu funtzionale. In su 2026, una limba est bia si est ùtile. Si la potzo impreare pro impostare s'isvèllia, pro cumprèndere unu documentu burocràticu o pro pònnere a giogare unu pitzinnu, tando cussa limba tenet unu benidore in dae in antis suo. Sa "Domòtica de s'identitade": assistentes vocales e Smart home Su primu e su prus lestru campu de batalla est su de s'interfaghe vocale. Imaginemus·nos unu smart speaker chi non si lìmitet a rispòndere in un'italianu ma chi cumprendat e faeddet in sardu. Sa cosa diat tènnere un’utilidade sotziale sua. Pro sos mannos, chi a s’ispissu s’agatant mègius cun sa limba nadia issoro chi non cun ...

Sighimus cun sa publicatzione de unu traballu de s'Uls Monte Arvu in contu de limba sarda e IA. Inoghe sa prima parte II. Su disafiu tècnicu de su sardu, "low-resource language" Si sos datos sunt su petròliu nou, su sardu est in una cunditzione de sicagna estrativa. Cunforma a su chi si narat in su campu de s'elaboratzione de su linguàgiu naturale (Nlp, Natural language processing), su sardu est classificadu comente unu Low-Resource Language (Lrl), est a nàrrere una limba cun pagas resursas a beru. Custa eticheta non definit sa dignidade culturale de sa limba, ma sa disponibilidade sua in formados chi sas màchinas potzant "mastigare": testos digitalizados, currègidos, etichetados e, mescamente, bundantes. Su "Data Hunger" e su fàmene de sos algoritmos Sos Large language models (Llm) modernos, comente sos chi tenent sas IA prus avantzadas de su 2026, sunt ladros de datos. Pro imparare a sintetizare unu pensu coerente in inglesu o in italianu, s’ant ...

Comintzamus oe cun sa publicatzione de unu traballu de s'Uls Monte Arvu in contu de limba sarda e IA I. Introdutzione. Su paradossu de sa Babele digitale In su panorama tecnològicu de su 2026, s’intelligèntzia artifitziale no est prus una promissa pro s’imbeniente, ma s'infrastrutura invisìbile chi mèdiat oramai cada interatzione nostra cun su mundu. In custu iscenàriu, sa limba no est petzi unu mèdiu de comunicatzione, ma su còdighe-càntaru de s'identidade. Pro su sardu, e pro medas àteras limbas minoritàrias europeas, s'est aberende unu bìviu istòricu: punnare a su museu de sos limbàgios dialetales o artziare de livellu conca a una "limba aumentada" capatze de abitare sos microchip. S'umbra de s'estintzione digitale Su cuntzetu de estintzione linguìstica nch’est lòmpidu a dimensione noa: s'invisibilidade algorìtmica. Una limba chi non s’agatat in sas bancas de datos de OpenAI, de Google o de Meta est una limba chi, pro su sistema-mundu digitale, ...

Chenàbura colada, sa sala de sa fundatzione Farris-Tedde at ospitadu unu cunfrontu carcu de passione intelletuale e de connoschèntzias fungudas in ocasione de sa presentada de su libru de Andrea Locci, "L’illusione della tradizione", imprentadu dae Iskra. A s’initziativa, organizada dae s’Universidade de sa de Tres edades de Thiniscole e moderada cun pretzisione dae Angelo Canu de su servìtziu Cultura de custa Unione de Comunes, b’ant pigadu parte s’autore e sa chircadora Noémie Podda, intrados cun garbu in sas tramas articuladas chi definint oe su patrimòniu populare de s’ìsula. Su criu de su libru de Locci nch’est in cussa làcana fine-fine ma detzisiva: sa chi partzit s’eredade populare autèntica dae sos contos cosidos dae pagu a inghìriu de sos bisòngios de identidade polìtica o, peus, de mercadu turìsticu. Sighende una caminera istòricu-teòrica, s’autore at pòdidu nàrrere comente sa paràula “traditzione” est prus de un borta unu cuntenidore ambìguu. Mentovende sos traball...

THINISCOLE - Su 23 de maju, in sos locales de s’ex Poa de carrera de Verdi, b’at un’apuntamentu polisportivu ispetziale: s’Istellas sport challenge, unu torneu aprontadu dae s’assòtziu Istella Events. Custa iscuadra de giòvanos under 20, ghiada cun entusiasmu mannu dae sos pitzocos Antonio Amabile, Mattia Taberlet, Daniele Murgia, Giovanni Piras e Giorgio Pusceddu, dat galu cunfirma de comente sa Generatzione Z, medas bortas minispretziada, potzat èssere motore de agregatzione comunitària e de disaogu positivu pro unu territòriu intreu. Su programma de sa manifestazione presentat una non-stop de adrenalina e de cumpetitzione sana. Sos disafios comintzant a sas 5 de borta de die cun su torneu de basket duos contra a duos "Chi segna regna", sighende·bi·la a sas 7 cun su badminton dòpiu firmadu "I più forti volano". Sa manifestatzione sighit a sas 9 cun su torneu sìngulu de ping-pong "Colpo su colpo" e cun s’"Arena dei Gladiatori”, match esplosivos de b...

A pustis de sa resessida manna de s’annu coladu, cun sa bidda baroniesa in festa su fine de chida de sa Purussima, sa Pro Loco de Thiniscole est in motu pro dare torra ondras a unu de sos iscusòrgios suos prus pretziosos. Sa màchina organizativa de "Prentziande sa Pompìa", sa kermesse culturale e enogastronòmica dedicada a s’agrùmene locale tìpicu e raru, s'est duncas ativada pro sa segunda editzione chi est giai programmada pro su 19 e su 20 de nadale. S'obietivu est su repìtere e de megiorare sos resurtados de s'esòrdiu, consolidende un'eventu chi si cheret presentare comente unu puntu de riferimentu pro sa valorizatzione de su territòriu, de sas traditziones identitàrias e de sa comunidade locale. Pro totu custu sa Pro Loco at programmadu unu primu atòbiu su 21 de maju a sas 7 de sero in sa Domo de su Parcu de carrera de Piemonte. Sa punna est sa de pònnere in parte sos protagonistas de su tessutu sotziale e produtivu in forma corale e partetzipativa. Sa cr...

S'assòtziu “Dialoghi con l’autore” sighit su caminu suo in sa literadura cuntemporànea cun un'atòbiu nou in Thiniscole. Lunis su 25 de maju, a sas 7 de sero, sa biblioteca comunale “Grazia Deledda” de carrera de Roma at a ospitare s'iscritore Ciriaco Offeddu pro sa presentada de su romanzu nou suo “Angelina”, imprentadu dae sos de Bompiani. S'eventu cumbinat cun su comintzu de una collaboratzione noa cun s'assòtziu Istellas Events cun punnas de trasformare sos libros in ocasiones de àtòbiu, de meledu e de partetzipatzione ativa in su territòriu. A pustis de sa resèssida de “Istella mea”, Offeddu torrat a esplorare s'universu feminile ispinghende·si galu prus a fundu in s'indàgine chi pertocat su raportu intre tràuma, memòria e identidade. Ambientadu tra sa Sardigna de su pustisgherra e s'Itàlia cuntemporànea, “Angelina” est unu romanzu a duas boghes, commovente e umanu a fundu. Protagonistas sunt Assunta e sa fìgia Angelina. Assunta est una pitzinna chi,...

  S'amministratzione comunale s’est preparende a inaugurare un’editzione noa de s’Estate Siniscolese cun unu programma chi at a animare su territòriu dae su 15 de làmpadas a su 20 de cabudanni de ocannu. S'obietivu printzipale est su de sa valorizatzione de sas traditziones e de s'identidade sarda punnende a fàghere crèschere s'atratividade de una zona chi bantat ammajos costerinos e chirros de intro prenos de istòria. Comente? Promovende atividades culturales, ricreativas e enogastronòmicas. Su bandu est abertu a una platea manna de operadores comente sos assòtzios iscritos a su Runts o a s'albu comunale e sos comitados locales ativos in intro de su tessutu sotziale thiniscolesu. Elencados comente ammissìbiles sos cuntzertos, sos ispetàculos teatrales, sos laboratòrios didàticos, sos cunvegnos literàrios, sas manifestatziones folclorìsticas e àteros apuntamentos de disaogu. Atentzione manna b’at pro sas sagras, cun organizatzione afidada pro intreu a sos comitados ...

Unu mangianu galanu caentadu dae unu sole beranile at mudadu sa costera intre sa Marina de Thiniscole e Santa Luchia in unu tapete umanu istèrridu pro sa paghe. Sàbadu coladu, istudiantes e dotzentes de su litzeu iscientìficu "Mialinu Pira" ant dadu vida a sa de 26 tapas de su "Giro d’Italia per la pace" faghende de una cale si siat die de iscola una letzione de tziviltade a chelu abertu. Su corteu coloradu est mòvidu dae carrera de Palermu, cursende sa passerella de linna costa-costa a sas dunas e a su mare, cun banderas “arcu de chelu” e unu messàgiu mannu de isperu. S'initziativa, coordinada dae sa professora Silvia Trentin, non fiat petzi una caminada simbòlica ma unu cantieri de solidariedade ativa. Su “Pira” at difatis aderidu a sa rete de sas iscolas de sa paghe, movende dae sos valores de s'artìculu 11 de sa Costitutzione e sustenende sas campagnas de Emergency contra a su riarmu. Custa caminada est parte de su progetu "La corsa contro la fame...

Sa de s'Istitutu "Luigi Oggiano" de Thiniscole fiat s’ùrtima data de sa missione sarda de Darya Majidi, imprendidora e ativista italo-iraniana, testimonial de su Progetu Margherita: unu giru chi at rugradu custos tretos non pro onorare ebbia sa memòria de Margherita Hack, ma pro semenare in sas generatziones noas su disìgiu de disafiare sos istereòtipos de gènere in sas carrieras Stem. In custu addòbiu finale, un’arresonanda riservada a sas istudiantes de s’istitutu thiniscolesu, Majidi at istèrridu sos cuntzetos de su paradigma suo de sas "6 C": cussèntzia, cultura, cumpetèntzias, coro, coràgiu e comunidade. «Non pongiais mente a chie bos narat chi sa tecnologia no est cosa chi bos cumpetet» , at esortadu Majidi, sutaliniende comente s'intelligèntzia artifitziale potzat oe prenare su chi partzit sos istùdios umanìsticos dae sos tècnicos. De cada manera, su messàgiu cuntenet in intro un’ammonestu cuncretu: s'automatzione minetzat sos traballos cun valore...